Έϊτυζ …κι έτσι – (Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025) PDF Print E-mail

Στην πλατφόρμα του κρατικού, ψηφιακού ραδιοφώνου (ertecho.gr) βρίσκεται, ανάμεσα σε άλλες, η επιλογή 80’s radio (radio80s.gr) Αποτελεί μια πλούσια πηγή με ποπ επιτυχίες από την συγκεκριμένη δεκαετία.

Η δεκαετία ως χρονικός προσδιορισμός είναι ευρύς. Ειδικά αν αναφέρεται σε εικοσάρηδες που έγιναν τριαντάρηδες. Συνεπώς όσες - όσοι γεννήθηκαν στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’50 ή τα πρώτα της επόμενης, η δεκαετία του ’80 υπήρξε σημαντική καθότι σε μεγάλο βαθμό καθόρισε το μέλλον τους.

Για τα αγόρια πέρα από τις πιθανές σπουδές, ή την άμεση επαγγελματική εμπλοκή υπήρχε και η στρατιωτική θητεία, ενώ στο βάθος αχνοφαινόταν η δημιουργία οικογενείας όπου για τότε, μάλλον, ήταν πιο επιτακτικό για τα κορίτσια.

Σε κάθε περίπτωση οι περισσότεροι νέοι 18 - 22 ετών έμπαιναν στην δεκαετία ελεύθεροι, ανήσυχοι, ονειροπόλοι και έβγαιναν ολίγον έως αρκετά προσγειωμένοι, κουβαλώντας τα πρώτα σημάδια των όποιων επιτυχιών ή αποτυχιών τους, αλλά και των ευθυνών, είτε ως σύζυγοι είτε ως μητέρες ή πατέρες, είτε έχοντας αναλάβει άλλα καθήκοντα, άλλες ευθύνες πέραν του σαρκίου τους.

Η δε συγκεκριμένη δεκαετία ανακάτεψε έτι περαιτέρω την τράπουλα. Κάτι η Αλλαγή, κάτι το υποσχόμενο πνεύμα ελευθεριότητας, κάτι τα πρώτα βήματα της μη κρατικής ενημέρωσης, πρώτα το ραδιόφωνο μετά η τι βι,  αλλά και η πιο παρεμβατική και πληθωρική παρουσία του Τύπου, από κοντά και μια μεγαλύτερη οικονομική ευχέρεια που αγκάλιασε όλες τις τάξεις, θα λέγαμε ότι ήταν δεκαετία υποσχέσεων. Άλλο θέμα αν έληξε με το βρώμικο ’89 και αν η οικονομική ευμάρεια στηρίχτηκε σε λάθος, συνήθως πράσινα, θεμέλια. Τα λάθος γαλάζια θεμέλια ήταν προγραμματισμένα στα «προσεχώς».

Όπως και να το δούμε, ήταν η δεκαετία που ψαλίδισε όσο καμιά προγενέστερη το κενό με τους έξω, με την Ευρώπη εν προκειμένω, με όποια αντίληψη είχαμε για αυτήν. Ήταν και ο προθάλαμος μιας μεγαλύτερης εξωτερίκευσης, ελευθερίας έκφρασης και πράξεων. ‘Όλα τούτα έφεραν ούριο άνεμο στα πανιά της γενιάς που έβγαινε από το αυγό της και μετά βεβαιότητας περνούσε πολύ πιο καλά, πιο όμορφα και κυρίως πολύ πιο ειρηνικά από την γενιά των πατεράδων της.

Ήταν η ζωή πιο απλή. Χωρίς κινητή τηλεφωνία, χωρίς διαδίκτυο, ο καθείς πιεζόταν όσο άντεχε και όχι όσο ήθελαν οι υπόλοιποι. Οι κινηματογραφικές αίθουσες γέμιζαν, οι συμπατριώτες μας είχαν και άλλες δεξιότητες πέρα από την εστίαση, τα καφενεία, τον τουρισμό και ο Αντρέας, αχ ο Αντρέας μας, που μάς γοήτευσε χωρίς φευ να μας αλλάξει. Το ότι η εξουσία έβγαλε το γαλάζιο κοστούμι και ενεδύθη εις τα πράσινα δεν εκτιμήθηκε ως αλλαγή. Το ορίζεις, τώρα πια, και ως αποπλάνηση. Δεν καθαρίζεις, έτσι εύκολα, με μια Carmina Buranaη οποία μοιραία έγινε κάρμινα ματζουράνα.

Είχε και η μουσική, η εισαγόμενη ποπ μουσική το μερίδιο της σε αυτή τη συνθήκη. Συχνά ανάλαφρη, χαρούμενη, αισιόδοξη έδινε απίθανες πάσες στην καθημερινότητα. Μικρό παράδειγμα: Αργά τη νύχτα στο Χαϊδάρι, θάλαμος με καμιά εξηνταριά κατάκοπους λιβίτες κατακαλόκαιρο με καύσωνα. Το τρανζιστοράκι πιθανόν από κάποιο ερασιτέχνη, παίζει χαμηλά το Cat people γνωστό και ως Putting out fire, που σε σύντμηση αναφερόταν ελληνιστί ως «Γκαζολίν». Την ίδια στιγμή, τη σιγαλιά της νύχτας και της νύστας έσκισαν οι ελεύθερε εξατμίσεις από ένα ζευγάρι τετρακύλινδρα που πέρασαν τάπα στην λ. Καβάλας. Ανεκτή αλητεία τότε καθότι λίγοι οι θορυβώδεις.

Μόλις ο ήχος των κινητήρων χάθηκε στα σκοτάδια της πόλης, ακούστηκε από τα χείλη του πλέον, ήσυχου, ανέκφραστου, ήρεμου, διοπτροφόρου φαντάρου που ποτέ δεν περίμενες τέτοια ατάκα: «Οι βασιλείς της νύχτας». Πως άραγε η φωνή  του D. Bowie και οι νότες του G. Moroder ελευθέρωσαν το υποσυνείδητο του συντηρητικού, μαζεμένου νέου; Ίσως με τον τρόπο που είχε εκφράσει ο J. Hendrix: «Η μουσική δε ψεύδεται. Αν κάτι μπορεί να αλλάξει σε αυτό τον κόσμο, θα συμβεί μέσω της μουσικής».

Περίπου 150 χρόνια πριν την εκδημία του αριστερόχειρα δεξιοτέχνη είχε λεχθεί και το: «Η μουσική είναι ανώτερη αποκάλυψη από κάθε σοφία και φιλοσοφία». Το είπε Γερμανός σύνθετης και πιανίστας που είχε στο παλαμαρέ του εννέα συμφωνίες που ακούγονται λίγες, σε σύγκριση με τις 106 του προγενέστερου Franz Joseph Haydn. Μόνο που από ένα σημείο και μετά ζούσε, έπαιζε και έγραφε χωρίς να ακούει. Ήταν ο Ludwig van Beethoven.

Γυρίζοντας λίγο πίσω στο πόσο καλύτερα, πόσο πιο ειρηνικά κύλησε η ζωή αυτής της γενιάς που μπήκε στην αγορά εργασίας την δεκαετία του '80, ας αναφερθούν τα προβλήματα πολυτελείας στη διάρκεια της εκπαίδευσης στο Χαϊδάρι, που ήταν η κόπωση και οι σπάνιες έξοδοι με διανυκτέρευση. Αγνοούσαμε ή θέλαμε να λησμονούμε τι συνέβαινε στον ίδιο χώρο προ 35 μόλις ετών. Δημιουργική, αισιόδοξη αφέλεια.


Η Ελλάδα κρατούσε ακόμα στα Έϊτυζ. Όχι σε σχέση με τη δεκαετία του ΄60, σε σχέση με το τώρα. Και αν δεν υπήρχε το όνειδος της επταετίας θα ήταν ακόμα καλύτερα. Η αναφορά για την λαίλαπα της τουριστικής δόμησης και τις πελώριες παρεμβάσεις στη χρήση της γης. Ας μην ακουμπήσουμε στις στάσεις για το ευρωπαϊκό δρομολόγιο. Κάτι σε απελευθέρωση της τραπεζικής πίστης, κάτι σε Χ.Α.Α., κάτι σε «...and the city is Athens» του όχι και τόσο αθάνατου πρώην φαλαγγίτη Juan Antonio, κάτι σε στοιχεία για την Ο.Ν.Ε., κάτι σε θωρακισμένες τράπεζες, μέχρι που το πράγμα γονάτισε τον Απρίλιο του ΄10 στο Καστελόριζο. Μέχρι που αλλάξαμε τω όντι.

Κρατούσε η Ελλάς, την κρατούσε και η αφέλεια ημών ακούγοντας τα χορευτικά, τα ανάλαφρα αλλά και τα εμπνευσμένα που έφταναν «απ’ έξω». Όπως τα: Romeo & Juliet - Dire Straits, Straight up - Paula Abdul, I am so excited - The Pointer Sisters, Kiss - Prince, Caribbean Queen - Billy Ocean, Dont look ahy further -  Dennis Edwards Siedah Garrett, I feel for you - Chaka Kahn, Rock the Casbah - The Clash, Never let me down again - Depeche Mode, A good heart - Feargal Sharkey, Papa dont preach - Madonna, Jump - Van Halen, You are the voice - John Farnham, Lois Line - Its the first time και πολλά, πάρα πολλά άλλα. Ζούσαμε εξάλλου στην κουλτούρα τους αστερισμού MTV, γνήσιο τέκνο και αυτό της δεκαετίας του '80.

Υπήρξαν και λιγότερο ποπ προσεγγίσεις με έντονα κοινωνικά μηνύματα. Χαρακτηριστικό δείγμα το σπουδαίο όσο και στενάχωρο «On the turning away», των Pink Floyd, από το Momentary Lapse of Reason, όπου ο στίχος «Don’t accept that what’s happening» και το υπόλοιπο ποιητικό στιχουργικό περιεχόμενο, οδηγεί σε κοινωνικές ανησυχίες και ευαισθησίες. Όπως είπε ο δημιουργός του, David Gilmour: «Έχουμε συντηρητικές πολιτικές που δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται για πολλά πράγματα εκτός από το να φροντίζουν τον εαυτό τους».

Από κοντά και οι ήσυχες μελωδίες με ανήσυχο στίχο. Όπως το φολκ Fast Car από την Tracy Chapman που περιγράφει αδιέξοδα, και χαρακτηρίστηκε ως ένας καλογραμμένος θρήνος. Άγγιξε πάρα πολλούς, όχι απαραίτητα ομοιοπαθείς. Ένας από αυτούς ήταν ο Luke Combs που το άκουγε πιτσιρικάς στο αυτοκίνητο στις βόλτες με τον πατέρα του. Πέρασαν 35 χρόνια από τότε που το περιέλαβε η Chapman στο πρώτο της, ομώνυμο, άλμπουμ και το ερμήνευσε, γνωστός, καθιερωμένος πια ο Combs, βαδίζοντας στο ίδιο υψηλό επίπεδο ερμηνείας.

Σε παρόμοιο μοτίβο κινήθηκαν και τα κομμάτια που ακούστηκαν σε ταινίες εκείνης της δεκαετίας. Ιδού και μια μικρή, πρόχειρη κινηματογραφική επιλογή που περιείχαν ενδιαφέρουσες συνθέσεις: Flashdance, Fame, Stand by me, Good Morning Viet –Nam, Full Metal Jacket, An Officer and a Gentleman, Dirty Dancing, The Blues Brothers, Top Gun. Ήταν φιλμς που με χαρά χαζέψαμε, χωρίς να ακούμε γνάθους να αλέθουν πλαστικές τροφές και λαρύγγια να ρουφούν αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, ή ακόμα πιο σκληροπυρηνικά στα θερινά, εισπνέοντας τα τζατζίκα από τα πιτόγυρα που καταναλώνουν με βουλιμία τη συνοδεία ζύθου, αδήλωτοι σινεφίλ στις παραδιπλανές θέσεις.