Οι 58 γύροι του 24ου και τελευταίου αγώνα της χρονιάς του πρωταθλήματος της Φ1, ήταν αναμφίβολα ψυχοφθόροι για τα μέλη των ομάδων που διεκδικούσαν τον παγκόσμιο τίτλο. Και πιο πολύ από όλους, για εκείνον που τελικά στέφθηκε πρωταθλητής.

Φάνηκε αμέσως μετά την πτώση της καρώ σημαίας, όταν όλα πια είχαν κριθεί. Αναλύθηκε σε λυγμούς ο Βρετανός, που διατηρεί και τη βελγική υπηκοότητα, Λάντο Νόρις. Έχοντας  ξεκινήσει την πορεία του στο σπορ από την τρυφερή ηλικία των οκτώ ετών έφτασε, μετά από 18 χρόνια, στην κορφή του. Τίποτα δεν ήταν εύκολο ή αναμενόμενο σε αυτό το χρονικό διάστημα. Αναρίθμητα παιδιά που κάθονται εξ απαλών ονύχων πίσω από το βολάν αγωνιστικών κατασκευών βλέπουν στα πιο αχαλίνωτα όνειρά τους τον ίδιο στόχο.

Με εντυπωσιακά τεχνολογικά άλματα, απίθανες εξελίξεις και μια ολοένα επιταχυνόμενη τροχιά το παρόν συναγωνίζεται, ευθέως πλέον, το μέλλον. Μαζί με τους ενθουσιασμένους για αυτή τη συνθήκη, συνυπάρχουν και όσοι την αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό.

Εξάλλου δεν είναι δεδομένο ότι η επόμενη ανατολή θα είναι πιο φωτεινή, ή πιο αισιόδοξη από την προηγούμενη δύση.

Τέτοια εποχή, στο τέλος του 1962, δημοσιεύτηκε στον Τύπο τούτο το μονόστηλο. Απολύτως ενδεικτικό για την δυναμικότητα του τόπου να ανοίξει το μεταπολεμικό κεφάλαιο του Τουρισμού και να δημιουργήσει τις συνθήκες προκειμένου να έλξει επισκέπτες από το εξωτερικό.

Κατά πάσα πιθανότητα, εκείνη την εποχή, η έννοια της φιλοξενίας ήταν κατά πολύ ισχυρότερη από τον πελατειακό – εισπρακτικό θέμα.

Διότι μπορεί όντως να ήταν «Ελλάς η χώρα των ονείρων», όπως η χαρισματική σύνθεση του Μάνου Χατζιδάκι για το γερμανικό ντοκυμαντέρ.

Αλλά ταυτόχρονα ήταν  και η «Συνοικία το όνειρο» του Α. Αλεξανδράκη, αυτή η σπαραξικάρδια απόπειρα νεοελληνικού νεορεαλισμού που αποτύπωνε την φτώχια και κυνηγήθηκε ανελέητα από την κυβέρνηση.

Ανάμεσα σε λεπτό αυτοσαρκασμό και χοντρό δούλεμα ήταν, είναι η ειδοποίηση συστημικής τράπεζας που απευθύνεται σε διαχειριστές μικρών εταιρειών, με αντίστοιχες δραστηριότητες στην προκειμένη, τουλάχιστον, περίπτωση.

Ιδού τι αναφέρει:

Με υπότιτλο «Η Καραμανλική τρομοκρατία, η Δημοκρατική αντίσταση και η Αριστερά» ο συγγραφέας πραγματεύεται την εξαετία 1958 – 1963 και όσα διαμόρφωσαν, σε πολιτικό επίπεδο, τις εξελίξεις.

Οι 537 σελίδες της έκδοσης χωρίζονται σε τρία μέρη με το πρώτο να καλύπτει την περίοδο 1958 - 1961, όταν η Ε.Δ.Α, υπήρξε η αξιωματική αντιπολίτευση, το δεύτερο να περιγράφει τις εκλογές βίας και νοθείας 1961 και το τρίτο να ασχολείται με το χρονικό διάστημα από τις εκλογές του Οκτωβρίου του 1961 έως τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη τον Μάιο του 1963.

Ο συγγραφέας παρατάσσει εκατοντάδες περιστατικά ωμής, κρατικής, αντισυνταγματικής βίας με την οποία επιχειρήθηκε η συρρίκνωση της πολιτικής δύναμης και της κοινωνικής αποδοχής της Ε.Δ.Α. Το νόμιμο κόμμα που εκπροσωπούσε την Αριστερά, στις εκλογές της 11^ης Μαΐου του ’58, αναδείχθηκε αξιωματική αντιπολίτευση με ποσοστό 24,42%.

Λιγότερο από εννέα χρόνια μετά το πέρας του Εμφυλίου πολέμου, οι συνθήκες για όσους δεν συνέπλεαν με την Δεξιά δεν ήταν ιδανικές ενώ για εκείνους που φανερά τους συγκινούσε η Αριστερά ήταν ζοφερές.

Αυτό που κάνει τούτη την έκδοση κάπως τρομακτική, περισσότερο πληροφοριακή και λιγότερο προπαγανδιστική είναι που οι περιγραφές των γεγονότων δεν έχουν στάλα αοριστίας. Αναφέρονται με ονόματα, επώνυμα, που συνέβησαν, τι εξελίξεις υπήρξαν. Έτσι μετατρέπεται σε ένα καταγγελτικό δελτίο πλήρως δομημένο για μια μεγάλη όσο και κρίσιμη περίοδο της νεότερης ιστορίας του τόπου. 

Πιο πολύ απ όλα, ενοχλεί η επιμελημένη παραποίηση του παρελθόντος, η απόκρυψη της αγριότητας, το σπατουλάρισμα των περασμένων, η μικροψυχία και η επαρχιακή φτήνια που φόρεσε μανδύα ακραίου νεοπλουτισμού.

Τα εξυπηρετούν όλα τούτα εξαίσια και πρόθυμα, οι ευγενείς γραφιάδες των φαντεζί λαϊκότροπων ιστότοπων και ανέμελα τα σερβίρουν καθαρίζοντας τα πεπραγμένα με πλυστικά υψηλής πίεσης και χαμηλής γνώσης,

Η κατάρτιση του κρατικού προϋπολογισμού είναι μια απαραίτητη δραστηριότητα για κάθε σύγχρονο κράτος, που κατατίθεται προς το τέλος της χρονιάς και προβλέπει τα έσοδα και τα έξοδα  της επόμενης. Καθώς περιγράφει πως θα εισπραχθούν τα έσοδα και πως θα δαπανηθούν καταδεικνύει τις  πολιτικές προθέσεις μα και τις κοινωνικές ευαισθησίες της κυβέρνησης.

Έτσι, τα οικονομικά φύλλα δημοσίευσαν προ ημερών τον προϋπολογισμό της Ελληνικής Δημοκρατίας του επομένου έτους με τίτλο: «Η κατανάλωση θα είναι και το 2026 ο στυλοβάτης των δημοσίων εξόδων». Αντιγράφω από την έγκριτον «Καθημερινή»: «Το 62,3% των φορολογικών εσόδων του προϋπολογισμού προέρχεται από την έμμεση φορολογία, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό καλύπτεται από το φόρο εισοδήματος και άλλες επιβαρύνσεις. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τη σταθερή εξάρτηση του κράτους από τους έμμεσους φόρους».

Υπάρχει, κακώς ίσως, ένα είδος επιφύλαξης για τον κινηματογράφο που μας έρχεται από την μακρινή Ανατολή. Ακόμα και για το Perfect days (Υπέροχες μέρες), που επιπροσθέτως είχε και την «δυτική» σφραγίδα του W. Wenders. Άλλο θέμα αν μετά το τέλος της προβολής καταλάβαινες ότι παρακολούθησες σημαντικό κινηματογράφο που κάτι σου είπε, κάτι σου άφησε.

Το αυτό και ακόμα περισσότερο για το Black dog όχι μόνο διότι δεν εμπεριέχει κανένα δυτικό στοιχείο, αλλά διότι απομακρύνθηκε ακόμα περισσότερο λόγω περιεχομένου, σκηνικών και εξωτερικών γυρισμάτων από οικεία θέματα. Οι επιφυλάξεις όμως, άρχισαν να αίρονται από τις πολύ πρώτες σκηνές.

Θα την έβλεπα ούτως ή άλλως, αλλά μια, ας την χαρακτηρίσω, φτηνή κριτική, που μας προέτρεψε: «να δούμε το ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ3 «Νυρεμβέργη» για να καταλάβουμε το μέγεθος της μπαρούφας του Τζέιμς Βάντερμπιλτ!» υπήρξε καταλυτική. Όπου James Wanderbilt o σκηνοθέτης της ταινίας Nuremberg, στην οποία ξεχώρισαν με τις ερμηνείες τους ο Αυστραλός Russell Crowe, ο Αμερικανο-Aιγύπτιος Rami Malek, ο Βρετανός Leo Woodall και ο Αμερικανός Michael Shannon.

Η παραγωγή πλούσια και συχνά επιβλητική αφηγείται την ιδιαίτερη σχέση που οικοδομήθηκε ανάμεσα στον ψυχίατρο του Αμερικανικού Στρατού, ταγματάρχη Douglas Kelley και του στρατάρχη του Γ΄Ράιχ, Hermann Göring κατά τη διάρκεια της διαβόητης δίκης της Νυρεμβέργης όπου προσήχθησαν, κατηγορήθηκαν και δικάστηκαν 22 ηγέτες του ναζιστικού καθεστώτος. Προφανώς η κινηματογραφική αφήγηση έχει ενσωματώσει και φανταστικά στοιχεία, προκειμένου να κάνει το προϊόν πιο ελκυστικό. Ειδικά στους διαλόγους που αν και αρκετές φορές είναι προβλέψιμοι, κάποιες άλλες είναι αποκαλυπτικοί.

Μπορεί να είναι και ιδέα μου. Αναφέρομαι την ένθερμη τοποθέτηση μερίδας του Τύπου για το πόσο παλιός είναι ο στόλος των αουτομόμπιλε στον τόπο μας, πόσο γρήγορα απαιτείται μια ανανέωση, η οποία επιπλέον θα έχει και μεγάλη συμβολή στο οικολογικό κομμάτι. Υπάρχουν λειτουργοί του ειδικού Τύπου που σπρώχνουν αυτή την άποψη πιο ενθουσιωδώς από ότι τα δελτία Τύπου των εισαγωγέων. Μπορεί δε, όντως να το πιστεύουν, να είναι ανιδιοτελείς υποστηριχτές της προόδου.

Εξ άλλου το τι πιστεύει ο οποιοσδήποτε είναι θέμα γνώσεων, βιωμάτων και ασφαλώς ενστίκτου επιβίωσης. Όλως εσχάτως ετέθη ένα ακόμα επιχείρημα. Πως το κυκλοφοριακό επιβαρύνεται, έτι περαιτέρω, από το πλήθος των οχημάτων που μένουν εν μέση οδώ από τεχνικά προβλήματα. Και όσα παρουσιάζουν αυτό το πρόβλημα, βέβαια, είναι παλαιά. Άρα;

Πενήντα δυο χρόνια μακριά από εκείνον τον Νοέμβριο που σημάδεψε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, το δεύτερο μισό του 20^ου αιώνα. Έκτοτε αρκετές πλατείες και δρόμοι ανά την επικράτεια, μετονομάστηκαν σε «17 Νοεμβρίου», ή «Hρώων Πολυτεχνείου». Ακόμα και στις παρυφές του Παπάγου, κάτι που δεν πρέπει να εκτιμήθηκε ιδιαιτέρως, ειδικά από τους παλαιότερους δημότες.

φωτό: Αριστοτέλης Σαρηκώστας

Όπως όμως κάθε ξεχωριστή στιγμή στην πλούσια νεότερη ιστορία του τόπου, έτσι και αυτή αποτέλεσε σημείο τριβής αν όχι σύγκρουσης ανάμεσα σε όσους την αποθέωναν και σε εκείνους που την λοιδορούσαν. Κάτι συνηθισμένο για έναν τόπο που ο διχασμός αποτελούσε σήμα κατατεθέν πριν καν συσταθεί ως νεοελληνικό κράτος.

Έκτοτε πέρα από τις πολλές δεκαετίες που μεσολάβησαν, ήρθαν και άλλες εκδόσεις, πολλά ντοκυμαντέρ, δεκάδες ταινίες που πρόσφεραν πληροφορίες και γνώσεις σε αυτή την πλέον αιματηρή, καταστροφική περίοδο της ιστορίας της ανθρωπότητας.

Σε όλα τούτα ας προστεθεί εσχάτως και το πόνημα του Frank McDonough «τα χρόνια του Χίτλερ», που δυο χρόνια μετά την αγγλόφωνη έκδοση, μοιράζεται δωρεάν με την Κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας «Η Καθημερινή». Καλύπτει την χρονική περίοδο από το 2018 και την εμφάνιση του Αδόλφου Χίτλερ στη δημόσια σφαίρα, έως το 1945 και το φυσικό του τέλος.

Μέχρι στιγμής έχουν κυκλοφορήσει 6 τόμοι και η σειρά θα ολοκληρωθεί τον Γενάρη. Αυτό που κάνει το έργο να ξεχωρίζει είναι κατ’ αρχάς η ρέουσα αφήγηση που έλκει τον αναγνώστη, εύσημα εδώ δικαιούται προφανώς και η μεταφράστρια, ακολούθως όμως και η παροχή διασταυρωμένων πληροφοριών με εκατοντάδες παραπομπές σε κάθε τόμο.

Όσο πιο σύγχρονες είναι οι εκδόσεις τόσο πιο πολύ αξιοποιούν το πλεονέκτημα να πλουτίζουν από πληροφορίες οι οποίες αναδύονται μέσα από ιστορική έρευνα και από κρατικά αρχεία που αποχαρακτηρίζονται και τίθενται στη διάθεση των ερευνητών.