Δημήτρης Κούρκουλας: Λίβανος – (Πέμπτη 30 Απριλίου 2026) PDF Print E-mail

Με υπότιτλο «Μια ξεχωριστή χώρα» ο διπλωμάτης Δ.Κ. κομίζει στο ευρύ κοινό μια σαφή εικόνα για όσα ταλανίζουν την πολύπαθη χώρα. Στο καμίνι της Μέσης Ανατολής, ο Λίβανος και κυρίως οι πολίτες του, ακολουθεί την τραχιά μοίρα της περιοχής. Σε ένα τόσο περίπλοκο και έντονο πλέγμα πολιτικών, θρησκευτικών, οικονομικών συνθηκών, το πόνημα του Δ.Κ. προσφέρει μια συνεχή αποκωδικοποίηση και ενημέρωση, με τρόπο λιτό και αφήγηση ρέουσα .

Η προσέγγισή του δεν είναι θεωρητική σαν ένα είδος μελέτης εκ του μακρώθεν, αφού υπηρέτησε εκεί με την ιδιότητα του πρέσβη της Ε.Ε. το χρονικό διάστημα μεταξύ 1997 και 2001. Γνώρισε, συνομίλησε, διαπραγματεύτηκε με πρόσωπα που είχαν ρόλους στις εξελίξεις.

Στο 15ο και προτελευταίο, πριν τις σύντομες βιογραφίες, κεφάλαιο με τίτλο: «Ο Λίβανος πιο μεγάλος από τον εαυτό του», ο συγγραφέας προχωρά σε μια γρήγορη, συμπυκνωμένη αποτίμηση των γεγονότων που έπληξαν την χώρα τα τελευταία 50 χρόνια μετά την έκρηξη του Εμφυλίου το 1975. Σε αυτό το κείμενο δίνεται η ευκαιρία στον αναγνώστη να ανακεφαλαιώσει όσα προηγήθηκαν στις προηγούμενες 138 σελίδες και να συνειδητοποιήσει πλήρως τον υπότιτλο της έκδοσης.

Μέχρι τότε, του έχει δοθεί μια συνοπτική εικόνα από τους προηγούμενους αιώνες, την επίδραση των αποικιοκρατικών δυνάμεων της Ευρώπης, την πλήρη ανεξαρτησία από τα δεσμά της Γαλλίας, η οποία δεν απέφυγε φτηνά υπεροπτικές συμπεριφορές, τον Νοέμβριο του ’43. Επίσης, τα πρώτα βήματα πάνω στο Εθνικό Συμβούλιο, το οποίο όπως επισημαίνεται δεν είναι γραπτό και επιτάσσει όπως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να είναι Μαρωνίτης, ο πρωθυπουργός Μουσουλμάνος Σουνίτης και ο Πρόεδρος της Βουλής Σιίτης.

Παρά την τόσο ιδιαίτερη θρησκευτική, πολιτική σύνθεση «Ακολούθησε μια χρυσή περίοδος πολιτικής σταθερότητας και εντυπωσιακής οικονομικής ανάπτυξης που διήρκησε έως το 1975» (σ.53)

Τα επόμενα 15 χρόνια ξέσπασε η κόλαση «αφήνοντας 150.000 με 200.000 νεκρούς, 17.000 αγνοούμενους, χιλιάδες πρόσφυγες ή εκτοπισμένους, και τεράστιες υλικές καταστροφές» (σ.61)

Μετά το πέρας του Εμφυλίου θα ακολουθήσει η περίοδος της ανοικοδόμησης την οποία ο συγγραφέας χαρακτηρίζει χρυσή, υπό την ηγεσία του Ραφίκ Χαρίρι ο οποίος με ένα ξεχωριστό και σπάνιο βιογραφικό βρέθηκε στην ηγεσία του τόπου. Γιός αγρότη, με ταπεινή καταγωγή, κατάφερε να σπουδάσει, να κάνει περιουσία και τελικά να προθυπουργεύσει επί δεκαετία (1992 – 1998 & 2000 - 2004).

Αλλά για μην ξεχνιόμαστε,  στο Λίβανο βρισκόμαστε και τον Φεβρουάριο του 2005, ένας τόνος ΤΝΤ ανατίναξε το αυτοκίνητο του, τα οχήματα της συνοδείας του προκαλώντας τον θάνατο 21 ατόμων και τον τραυματισμό άλλων 200.

Οι ανακρίσεις έδειξαν την Χεζμπολάχ (κόμμα του θεού) και τις Συριακές μυστικές υπηρεσίες. Το ανατριχιαστικό στην υπόθεση θα έρθει τρία χρόνια αργότερα όταν ο συγγραφέας θα συνομιλήσει με τον Βέλγο διεθνή εισαγγελέα Σερζ Μπράμερτζ που είχε οριστεί από τον Ο.Η.Ε. επικεφαλής της έρευνας. Στην εξέλιξη της έρευνας, ο εισαγγελέας πληροφορήθηκε ότι «μια καλά οργανωμένη μυστική υπηρεσία μπορεί να "προσθέσει" τηλεφωνικές συνομιλίες κινητών τηλεφώνων χωρίς να έχουν γίνει» (σ.91). Με αυτό υπογραμμίζεται το πόσο δύσκολο ήταν η συλλογή αξιόπιστων πληροφοριών και ως εκ τούτου η αποκάλυψη των ενόχων.

Η δολοφονία του Χαρίρι μεγέθυνε τα προβλήματα, ακολούθησε η χρεοκοπία της χώρας, η ενδυνάμωση της Χεζμπολάχ από το Ιράν μα και οι συνεχείς πολεμικές της αναμετρήσεις με το Ισραήλ, μια ακολουθία από δολοφονίες, απαγωγές, αξιωματούχων, δημοσιογράφων και ας μη λησμονηθεί η έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού τον Αύγουστο του 2020.

Όλα αυτά, μαζί με τις ιστορίες των πρωταγωνιστών περιγράφονται με σαφήνεια, φωτίζοντας με ακρίβεια και λεπτομέρειες τα γεγονότα.

Ένα ακόμα συμπέρασμα, γενικότερο από το συγκεκριμένο τοπικό πλαίσιο όπου ναι μεν εκεί έχει την τιμητική του, αλλά αφορά όλον τον πλανήτη μα και το σύνολο της Ιστορίας, είναι η σφοδρή συμμετοχή των Θρησκειών στις διαδικασίες. Το πόσο έντονα δηλαδή επηρεάζουν την πολιτική σκηνή, πόσο εύκολα τροφοδοτούν με μίσος τις μάζες, πόσο γρήγορα ανατρέπουν ισορροπίες.

Και όλα τούτα επειδή πιστεύουν σε διαφορετικά δόγματα, θαύματα, ρητορικές. Εφόσον λοιπόν η ύπαρξή τους και η δημιουργία τους είναι ξεκάθαρα μια ανθρώπινη επινόηση, μήπως τελικά δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από όσα καλούνται να λύσουν;

Ο Λίβανος είναι ένας κατεξοχήν τόπος που το πλήθος και η διαφορετικότητα των θρησκειών είχαν, έχουν και κατά τα φαινόμενα θα συνεχίσουν οι θρησκευτικές παποιθήσεις να έχουν κυριολεκτικά καταλυτικό ρόλο σε ότι συμβαίνει. Με Σουνίτες, Σιίτες, Μαρωνίτες, Χριστιανούς ορθόδοξους, Ρωμαιοκαθολικούς, Δρούζους, Προτεστάντες, με δέκα οκτώ συνολικά διαφορετικά θρησκευτικά δόγματα, δημιουργείται ένα μείγμα μοναδικό αλλά και όπως αποδεικνύεται μέχρι τώρα κάθε άλλο παρά συναινετικό, εκεί στην Μέση Ανατολή που ψάχνει  78 χρόνια τώρα μια κανονικότητα.

Στο παρελθόν, υπήρξαν και χρονικά διαστήματα όπου πρυτάνευσαν η συνεργασία και οι ειρηνικές διαθέσεις, αλλά τα ρήγματα δείχνουν να βαθαίνουν.